Current Articles | Categories | Search | Syndication

การปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ผมได้รับมอบหมายจากสภามหาวิทยาลัย ในคราวการประชุมครั้งที่ 1/2551 ในวันที่ 4 มกราคม 2551 ให้ทำหน้าที่ CEO/ประธานคณะกรรมการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ CEO หรือ Chief Executive Officer ที่มีความหมายทั้งในเชิงบริหารและ "จัดการ" ที่เข้มแข็งจริงจัง "การปฏิรูป" ที่มีใช่เพียงการส่งเสริม พัฒนา หรือปรับเปลี่ยนธรรมดา แต่การปฏิรูปเป็นการ reform (reformation) การปรับเปลี่ยนรูปลักษณ์ การปรับเปลี่ยนทั้งหมด เป็นการ reengineering เป็นการยกเครื่องใหม่ ถ้าเป็นเครื่องยนต์เก่าก็เป็นการ overhaul ถอดทุกชิ้นขัดสีฉวีวรรณ เปลี่ยนชิ้นส่วน แล้วประกอบใหม่ หรือเป็นการ deconstruct เป็นการปรับรื้ออย่างถอนรากถอนโคน บางท่านใช้คำว่า "ปรับรื้อ" บางท่านใช้คำว่า "ปรับรื้อและสร้าง" ด้วยความเกรงใจ ทำให้ผมนึกถึงคำของท่านอาจารย์อารี สุทธิพันธุ์ "ครูของผม" เมื่อสักสี่สิบปีที่แล้วว่า "ไม่มีการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ใดใดที่จะไม่กระทบหรือทำลายสิ่งเก่า... เราต้องเปลี่ยนแปลง"

คำถามสำคัญคือ "แล้วพวกเราชาว มศว จะเปลี่ยนแปลงได้มากน้อยเพียงใด จะปรับเปลี่ยนและต่อยอดความเข้มแข็งและความดีงามได้มากน้อยเพียงใด"

คำสำคัญสุดท้ายคือ "การศึกษาศาสตร์" ซึ่งคงไม่ได้หมายความเพียงคณะศึกษาศาสตร์ "การศึกษาศาสตร์" ที่หมายถึงรากเหง้าทางการศึกษาทั้งระบบของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ที่เป็นรากเหง้าสืบทอดมาตั้งแต่ครั้งเป็นโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูง เป็นวิทยาลัยวิชาการศึกษา และเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒในวันนี้ รากเหง้าที่เข้มแข็งจริงจังโดดเด่น เป็นผู้นำทางด้านการศึกษาศาสตร์ในสังคมไทยมาจนถึงหกสิบปีในปี 2552 เป็นที่คาดหวังของสังคมไทยสืบมาจนถึงวันนี้ว่า "มหาวิทยาลัยแห่งนี้คือ ตักศิลาทางการศึกษา มหาวิทยาลัยแห่งนี้คือที่พึ่งทางการศึกษา มหาวิทยาลัยแห่งนี้ ผลิตบัณฑิตทางการศึกษาที่เข้มแข็ง เป็นนักวิชาการ มีวิชาการที่เข้มแข็ง มีความเป็นครู เป็นครูที่เสียสละในสังคมไทย" แล้วความตาดหวังดังกล่าวยังคงดำรงอยู่หรือไม่ มากน้อยเพียงใด เลยไปถึงการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน ด้วยเหตุปัจจัยและภัยคุกคามอีกมากมาย

แม้ช่วงเวลาหนึ่ง เหตุปัจจัยและภัยคุกคามมากมาย ทั้งภายนอก ภายใน เปลือกและแก่นสาระ อย่างไรก็ตาม มหาวิทยาลัยแห่งนี้ก็ยังคงดำรงความเข้มแข็งอยู่ในระดับหนึ่ง เมื่อเปรียบเทียบกับ "กระแสการศึกษาไทย" ทั้งประเทศ

วันนี้ "การศึกษาศาสตร์ มศว" มิได้อยู่เพียงในความรับผิดชอบของคณะศึกษาศาสตร์เท่านั้น คณะร่วมผลิตที่รับผิดชอบการสอนวิชาเอก ได้เข้ามาร่วมจัดการเรียนการสอนอย่างเข้มแข็ง คือ คณะมนุษยศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ และคณะพลศึกษา โดยที่คณะศึกษาศาสตร์รับผิดชอบการสอนวิชาชีพครู และร่วมกันรับผิดชอบการฝึกสอนหรือฝึกประสบการณ์วิชาชีพ นอกจากนั้นแล้ว ยังเกี่ยวข้องกับหน่วยงานอื่นๆ เช่น สำนักทดสอบทางการศึกษาและจิตวิทยา สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ และเกี่ยวข้องกับโรงเรียนสาธิตทั้งระบบอีกด้วย โรงเรียนสาธิตทั้งสามแห่งในปัจจุบัน คือ โรงเรียนสาธิต มศว ประสานมิตร (ฝ่ายประถมศึกษา) โรงเรียนสาธิต มศว ประสานมิตร (ฝ่ายมัธยมศึกษา) และโรงเรียนสาธิต มศว ปทุมวัน รวมทั้ง "สถาบันวิจัย พัฒนา และสาธิตการศึกษา" ที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ อีกด้วย

นอกเหนือกว่าสิ่งอื่นใด อาจกล่าวได้ว่า ณ มหาวิทยาลัยแห่งนี้ "ความเป็นศึกษาศาสตร์" ได้แทรกซึมไปสู่ทุกหน่วยงาน คณะ วิทยาลัย สถาบัน สำนัก อย่างทั่วถึง บนพื้นฐานความเชื่อร่วมกันว่า ทุกศาสตร์ในสถาบันการศึกษาทุกระดับ รวมทั้งมหาวิทยาลัย ล้วนเป็น "การศึกษา" ทั้งสิ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ" ที่มีรากเหง้ามาจาก "การศึกษาศาสตร์" โดยแท้จริง

การปฏิรูปหรือการปรับรื้อ ในเบื้องต้นจำเป็นต้องลืมหรือสลัดความคุ้นชินในปัจจุบันออกเสียก่อน ลืมความเคยชิน ลืมปัญหา ลืมสิ่งที่เป็นอยู่ ณ ปัจจุบัน ลืมกรอบจำกัดของบุคลากร องค์กร หลักสูตร กระบวนการคิด กระบวนการทำงาน ฯลฯ ลืมสักระยะหนึ่ง เพื่อให้เราสามารถค้นหาวิสัยทัศน์ใหม่ มุมมองใหม่ หลักคิดใหม่ที่เป็นอิสระ เป็นการระเบิดความคิด (explore) ออกไปก่อน ก่อนที่จะวิเคราะห์และสังเคราะห์ความคิดต่อไป

เราคงต้องเปิดมิติความคิดด้วยการเสวนา สัมมนาระดับชาติ วิเคราะห์วรรณกรรม ทำการวิจัย เพื่อแสวงหาองค์ความรู้ใหม่ แสวงหาแนวโน้มใหม่ของกระแสโลก กระแสตะวันออก กระแสไทย แสวงหาลักษณะเฉพาะตัว อัตลักษณ์และตัวตนของเรา อยากเห็นงานวิจัยที่ตอบคำถาม ตอบข้อสงสัย 2-3 ประการ เช่น การวิจัยเพื่อตอบข้อสงสัยทางด้านโครงสร้าง ระบบ กลไก ที่มีประสิทธิภาพของการศึกษาศาสตร์ มศว การวิจัยเพื่อบอกความเป็นครูสำหรับอนาคต ครูที่เก่ง ดี มีสุข ก้าวหน้าทันสมัย แก้วิกฤตโลก และเชื่อมั่นในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การวิจัยที่บอกว่า แล้วอัตลักษณ์ของ "ความเป็นครู มศว" ที่ภาคภูมิใจกันหนักหนานั้น เป็นอย่างไร เป็นต้น โดยทำวิจัยคู่ขนานกันไปกับกระบวนการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ อย่างไรก็ตาม ก่อนที่เราจะปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ เราก็คงต้องแสวงหาคำตอบหลักในเชิงปรัชญาให้ได้ว่า "การศึกษาสำหรับปัจจุบันและอนาคตในสังคมไทย ควรจะเป็นอย่างไร" เพื่อเราจะได้ร่วมกันปฏิรูปให้ตรงประเด็นต่อไป

การปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ควรพิจารณาและแสวงหาคำตอบหลากหลายประเด็น ดังนี้

  1. เราจะแสวงหาและกำหนดกระบวนทัศน์ใหม่ วิสัยทัศน์ใหม่ พันธกิจใหม่ของการศึกษาศาสตร์ เพื่อเป็นทิศทางสำหรับการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ มศว อย่างไร
  2. เราจะวางโครงสร้าง ระบบ และกลไกใหม่ ของการศึกษาศาสตร์และคณะศึกษาศาสตร์อย่างไร
  3. เราจะยกเครื่องหลักสูตรทุกระดับทุกหลักสูตรให้มีความแตกต่างหลากหลาย เพื่อตอบสนองสังคมปัจจุบันที่มีความต้องการหลากหลายได้อย่างไร
  4. เราจะยกเครื่องกระบวนการเรียนรู้และสื่อการเรียนรู้ใหม่ เพื่อตอบสนองประสิทธิภาพใหม่อย่างไร
  5. เราจะแสวงหาและพัฒนาอาจารย์ผู้สอน นิสิตครูที่มีประสิทธิภาพ อุทิศตน แหลมคม และเป็นต้นแบบของความดีงามได้อย่างไร
  6. เราจะวางแผนวิจัย วางแผนงบประมาณ และพัฒนาบุคลากรเพื่อการวิจัยสำหรับโลกวันข้างหน้าอย่างไร
  7. เราจะวางแผนโครงสร้าง ระบบ และความรู้ในระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) เพื่อการศึกษาที่มีประสิทธิภาพอย่างไร
  8. เราจะจัดตั้งกองทุนเพื่อขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์ การพัฒนาบุคลากร ทุนนิสิต ทุนกิจกรรมนิสิต การสร้างสื่อการเรียนรู้ให้เข้มแข็งและมีประสิทธิภาพอย่างไร
  9. เราจะสร้างกระบวนการรับนิสิตที่มีประสิทธิภาพสำหรับการคัดกรองอย่างไร ระบบอย่างไร เพื่อให้ได้ผู้เรียนที่พึงประสงค์อย่างคมชัดได้อย่างไร

หลายท่านเริ่มเสนอความคิดว่า ในส่วนของ "คณะศึกษาศาสตร์" ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาศาสตร์ มศว ทั้งระบบ อาจปรับระบบไปสู่กระบวนการสหวิทยาการ การบูรณาการ การสร้างพลังร่วมในแนวทางของ "วิทยาลัยวิชาการศึกษา" หรือ "College of Education" ในอดีต แต่คงไม่ใช่อดีตแบบอดีต แต่เป็นแรงบันดาลใจจากอดีต ที่พัฒนากระบวนทัศน์ใหม่ วิสัยทัศน์ใหม่ หลักการใหม่ ส่วนรูปลักษณ์จะเป็นอย่างไร คงเป็นประเด็นที่ต้องร่วมกันค้นหาสิ่งที่ดีที่สุดต่อไป ถ้ายอมรับการบูรณาการได้ โครงสร้างใหม่อาจไม่ใช่ภาควิชา อาจแบ่งเป็นกลุ่มงานที่ทำงานร่วมกัน เช่น

  1. กลุ่มงานวิชาการและวิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้
  2. กลุ่มงานบริหารจัดการวิชาชีพครู
  3. กลุ่มงานบัณฑิตศึกษา
  4. กลุ่มงาน ICT เพื่อพัฒนากระบวนการเรียนรู้และสื่อการเรียนรู้
  5. กลุ่มงานพัฒนาครูประจำการ
  6. กลุ่มงานบริการวิชาการแก่สังคม
  7. กลุ่มงานพัฒนาศักยภาพโรงเรียนสาธิต

"การศึกษาศาสตร์ มศว" ในอนาคต คงมิได้มองเฉพาะคณะศึกษาศาสตร์ ควรจะมองในลักษณะองค์รวม ที่มีคณะร่วมผลิตบัณฑิตครู และมองระบบโรงเรียนสาธิตให้เป็นหนึ่งเดียว เลยไปถึง "การศึกษาศาสตร์" ที่แทรกซึมไปสู่ศาสตร์ต่างๆมองไปสู่การพัฒนาครูประจำการอย่างต่อเนื่องในสังคมไทย มองไปสู่การเป็นต้นแบบและการเป็นที่คาดหวังอย่างสูงทางด้านการศึกษาศาสตร์ในสังคมไทย

แผนการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์

  1. วิสัยทัศน์การศึกษาศาสตร์และองค์กรการบริหารจัดการ
  2. แผนการปฏิรูปโครงสร้าง ระบบ และกลไก การศึกษาศาสตร์
  3. แผนการปฏิรูปหลักสูตรการศึกษาศาสตร์ ระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษา
  4. แผนวิจัยและฐานข้อมูลวิจัยทางการศึกษาศาสตร์
  5. แผนพัฒนากระบวนการเรียนรู้และสื่อการเรียนรู้ทางการศึกษาศาสตร์
  6. แผนแสวงหาและพัฒนาผู้สอนทางด้านการศึกษาศาสตร์
  7. แผนพัฒนาการศึกษาไซเบอร์และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) เพื่อการศึกษา
  8. แผนการประเมินผลและรับนิสิตทางด้านการศึกษาศาสตร์
  9. แผนพัฒนากองทุนเพื่อการศึกษาศาสตร์

โครงการสนับสนุนการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์

  1. โครงการต้นแบบการจัดตั้งสถาบันวิจัย พัฒนา และสาธิตการศึกษา โรงเรียนภาษาสากล โรงเรียนวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ จังหวัดนครนายก และปฏิรูประบบโรงเรียนสาธิต
  2. โครงการต้นแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางการศึกษาและชุมชน สำหรับพระภิกษุสงฆ์ เพื่อพัฒนาสังคมไทยและปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
  3. โครงการต้นแบบ "ศูนย์ครูและศิษย์เก่าสัมพันธ์ บ้านไร่สามัคคี มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จังหวัดน่าน"
  4. โครงการคัดสรรนิสิตผู้มีศักยภาพพิเศษ (Gifted and Outstanding Students) เป็นอาจารย์ เพื่ออนาคตทางวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
  5. โครงการบัณฑิตคืนถิ่น
  6. โครงการพัฒนาการปฏิบัติการสอนและฝึกประสบการณ์สำหรับนิสิตหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ. 5 ปี) 2 ภาคการศึกษา พัฒนาทั้งระบบ กระบวนการ อาจารย์นิเทศ การปฏิบัติการสอน การฝึกประสบการณ์ การดำเนินการวิจัยในระบบโรงเรียน โดยให้นิสิตทุกคนปฏิบัติการสอนและฝึกประสบการณ์ในโรงเรียนสาธิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 1 ภาคการศึกษา และโรงเรียนอื่นอีก 1 ภาคการศึกษา
  7. โครงการ มศว รณรงค์ "ความเป็นครู" เพื่อสร้างความเป็นครูและพลังร่วมในการพัฒนาสังคมไทย ทั้งนิสิตทางด้านการศึกษานิสิตและคณาจารย์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
  8. โครงการ "มศว รณรงค์" ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปการศึกษาศาสตร์
  9. โครงการสร้างเสริมประสบการณ์กระบวนการทางการศึกษา เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ "ความเป็นครู" สำหรับอาจารย์ผู้สอน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
  10. โครงการ "ข้อเสนอมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒต่อกระทรวงศึกษาธิการ ในการพัฒนาการศึกษาไทย"

 

Previous Page | Next Page

Copyright © 2009 Srinakharinwirot University All Rights Reserved.
Since February 06, 2009